Extra Nieuws

FIRMAPERFORATIE ; PERFIN en POKO

Elke geroutineerde verzamelaar van postzegels weet of zou op zijn minst moeten weten wat een PERFIN is. Het letterwoord PERFIN is een samentrekking van twee lettergrepen van de Engelse uitdrukking: PERForated INitials, ofwel : "geperforeerde initialen". Ook wordt in de spreektaal wel het woord "perfo" voor dit type zegels gebruikt. Ook komt u het woord POKO tegen en dat is dan het begrip voor een postzegel die met een tafelmachine wordt geperforeerd, wordt afgesneden en vervolgens automatisch op een brief wordt geplakt. Dit is dan een perforeer-, afsnij- en plakapparaat en dit apparaat is de eerste succesvolle poging tot een verdergaande mechanisering van de postkamers. Een bekende Duitse firma, die deze apparaten leverde, was : "POrto KOntrolkasse". Ook hier zijn de eerste twee letters van elk woord gebruikt en deze vormen samen de naam: POKO. De Poko is dus een ondergroep binnen de perfins.

Door vele postadministraties is het aanbrengen van een perforatie, -patroon van gaatjes dus- gebruikt om de postzegel een speciaal kenmerk mee te geven.

De gewone postzegel werd daarmee een portzegel, dienstzegel, een treinzegel of een fiscaalzegel. In een heel enkel geval is een perforatie ook als vernietigingsstempel gebruikt. Het perforeren van postzegels was in het begin voorbehouden aan overheids-instellingen. Voorbeelden van deze officiŽle zegels zijn er voldoende.

Aan bedrijven en andere niet-overheidsinstellingen was het aanvankelijk niet toegestaan om in postzegels een eigen kenmerk of perforatie aan te brengen. Nu was Engeland weer de voorloper die in 1868 aan een zekere mister J. Sloper toestemming gaf zegels voor derden te perforeren en ook om perforatiemachines te maken en te leveren. Het belangrijkste doel van de perforatie was diefstal uit de postzegelkas van het bedrijf te voorkomen. Dit speelde vooral in Engeland omdat daar postfrisse zegels aan het loket weer konden worden ingewisseld tegen geld en bij geperforeerde zegels was dat onmogelijk. De diefstal was daarmee echter niet de wereld uit, want in mijn verzameling heb ik veel prentbriefkaarten uit alle mogelijke vakantieoorden. Het doel werd dus maar beperkt bereikt.

In Nederland werd het aanbrengen van een perforatie door de PTT officieel toegestaan in 1875 door PTT-order 955 en pas in 1972 werd de perfinregeling door de PTT geschrapt maar gebruik werd tot 1986 oogluikend toegestaan. Reeds lang daarvoor, tussen 1930 en 1940, werden de frankeermachines in gebruik genomen. De afdrukken van deze frankeermachines op de brieven zijn ook bekend onder de naam "roodfrankeringen". De laatste gebruiker van de firmaperforatie was het Brabantse Energiebedrijf PNEM.

Vooral bedrijven hebben deze firmaperforaties gebruikt. Het zijn voornamelijk de goedkope postzegels van courante waarden die voor de kantoorpost zijn toegepast en dat dan in gigantische aantallen.

Toen ik jong was en met een wereldalbumpje begon waren deze geperforeerde zegels gezien als zwaar beschadigd en verdwenen dan ook in de prullenmand. Nu zijn perfins verzamelwaardig en gezocht. Het kan verkeren.

Jos Boes